خداوند متعال انسان را فطرتاٌ متفکر و مستعد تحصیل علوم  خلق کرد و به او قوه عاقله ای که با آن از سایر موجودات متمایز می شود اعطا نمود . حال به بیان جایگاه این امتیاز و اقسام علم می پردازیم هنگامی که انسان متولد شد از هرکونه اندیشه و علمی خالی بود جز استعداد فطری . و هنگامی که پرورش یافت و می نگریست و می شنوید و می چشید و می بویید و لمس می کرد می یابیمش که اشیا اطرافش را حس نموده و از آن متاثر می شد و می دانیم که درونش که خالی از این احساسات بود از حالت جدیدی مشحون شده که علم می نامیمش و این علم ، علم حسی است که با حواس پنجگانه باصره ، سامعه، شامه ، زائقه و لامسه دریافت می دارد . این اولین درجه از درجات علم است .

در این مقاله ابتدا دادگری و مخالفت با ظلم و جور از دیدگاه قرآن و حدیث به عنوان سرچشمه های تفکر شیعه ذکر شده است آنگاه سرودهای متنبی آورده شده است تا با مفاهیم و مضامین داد و بیداد در اندیشه این شاعر حکیم آشنا شویم.

اگرچه داد گری و ظلم ستیزی در ادبیات عرب بازتاب داشته و مخصوص شعر شیعی نیست اما در آثار شاعران شیعه به لحاظ آثار تربیتی و حساسیت شیعیان تشخص و تمایز جدی پیدا کرده است 

در این مقاله ابتدا مفاهیم حق و دادگری و ظلم ستیزی  از دیدگاه قرآن و حدیث و منابع اسلامی  به عنوان سرچشمه های تفکر شیعه ذکر شده است آنگاه سرودهای مهیار دیلمی آورده شده است تا مفاهیم و مضامین داد و بیداد در اندیشه های شاعر آشنا شویم .

• حسن افشار

در حقوق كنوني، قاعده كلّي «هر كس به ديگري ضرر بزند بايد آن را جبران كند، مگر در مواردي كه اضرار به غير به حكم قانون باشد يا ضرري كه به شخص وارد آمده است، ناروا و نامتعارف جلوه نكند». مبناي مسؤوليت مدني است، كه حقوق كنوني ما نيز با وضع مقررات مربوط به مسؤوليت جزايي و مدني به خصوص مسؤوليت مدني قضات، متأثّر از اين قاعده عادلانه است.

• محمد فلاح صفري
• محمود ترابي

آدمي همواره در مسير زندگي خود با مسائل ومشكلات عديده اي مواجه ميشود كه دربروز برخي از آنها خود فرد به تنهايي مقصر نبوده است و رفع معضل ياد شده نيز به تنهايي ازعهده او بر نمي آيد و عدم رفع آن نه تنها فرد را از برخورداري از زندگي آزاد محروم مي سازد بلكه اطرافيان او و در صورت تشكيل زندگي مشترك آنان نيز از تبعات منفي آن واز آسيبهاي روحي ، رواني، اجتماعي ، اقتصادي نيز دور نيستند.

• حسن قاسمي

در فقه، معامله به قصد فرار از دين داراي عنوان مستقلي نبوده و فقها اين موضوع را بيشتر در معاملات مفلِّس و كتاب حجر بررسي نموده‌اند؛ امّا بعضي از فقهاي متأخر در اين رابطه به طور مختصر نظراتي ارائه نموده‌اند و به نظر مي‌رسد فقهاي عامه در اين رابطه مفصل‌تر بحث كرده و نظراتي كه با روزگار و جوامع فعلي سازگارتر است ارائه نموده‌اند.

• محمّد ساكت